Қазақстан спорты. Уақыт — UTC+5.Редакциялық қағидалар ↗
Басқа спорт түрлері

Гандбол ережесі: матч уақыты, үш қадам мен үш секунд, қақпа аймағы, жеті метрлік лақтыру және шеттету

Гандболдың негізгі ережелері: уақыт, қадам, қақпа аймағы, жеті метр және шеттету.

Авторлық графика: гандбол добы, гандбол ережесі тақырыбына
Авторлық иллюстрация. Нақты оқиғаның фотосуреті емес.

Гандбол ережесі жылдам ойынның артында тұрған бірнеше қарапайым қағидадан тұрады: допты қолмен үш қадамнан артық алып жүруге болмайды, оны үш секундтан артық ұстауға болмайды, ал қақпа аймағына тек қақпашы кіреді. Бұл ережелерді білсеңіз, төрешінің ысқырығы мен эфирдегі түсініктеме бірден түсінікті болады. Бұл гидте матч уақытын, негізгі ойын ережелерін, жеті метрлік лақтыруды, екі минуттық шеттетуді және кестедегі ұпайды түсіндіреміз.

Матч уақыты: 2 × 30 минут

Халықаралық гандбол федерациясының (IHF) ережесі бойынша 16 жастан асқан ойыншылардың матчы екі таймнан тұрады, әрқайсысы 30 минут. Таймдар арасындағы үзіліс әдетте 10 минут. Сағат төрешінің шешімімен, мысалы тайм-аут кезінде немесе жарақат болғанда, тоқтатылады. Жастар жарыстарында таймдар қысқарақ: 25 немесе 20 минут. Ресми ережелер IHF-тің ресми сайтында жарияланады.

Командаларға тайм-аут беріледі. IHF ережесінде әр таймда бір минуттық бір тайм-аут көрсетілген, ал көптеген жарыстарда матчқа үш тайм-аут рұқсат етіледі, бірақ бір таймда екеуінен артық емес. Нақты тәртіпті жарыстың регламенті белгілейді.

Құрам мен алаң

Әр командадан алаңда жеті ойыншы: алты далалық ойыншы мен қақпашы. Ауыстыру шексіз және ойын тоқтамай-ақ, белгіленген ауыстыру аймағы арқылы жасалады. Алаңның өлшемі 40 × 20 метр. Қақпаның алдында 6 метрлік қақпа аймағы бар: оған тек қақпашы кіре алады. Далалық ойыншы бұл аймақтың үстінде секіріп, допты аймаққа түспей тұрып лақтыра алады — гандболдағы ең әдемі голдардың бірі осылай соғылады. 9 метрлік үзік сызық айып лақтыруларының орнын белгілейді.

Гандболдың негізгі ережелері: үш қадам, үш секунд, қақпа аймағы, жеті метрлік лақтыру және екі минуттық шеттету
Бес қарапайым ереже ойынның көп бөлігін түсіндіреді.

Үш қадам және үш секунд

Допты ұстаған ойыншы онымен ең көбі үш қадам жасай алады. Одан кейін ол допты лақтыруы, пас беруі немесе жерге ұрып жүргізуі керек. Допты бір қолмен жерге ұрып жүргізуге болады, бірақ екі қолмен ұстап алғаннан кейін қайта жүргізуге болмайды. Ойыншы допты ең көбі үш секунд ұстай алады. Бұл ережелер ойынды жылдам етеді: доп үнемі қозғалыста болады.

Пассивті ойын

Команда шабуылда гол соғуға тырыспай, уақыт созса, төрешілер пассивті ойын туралы ескерту белгісін көрсетеді: қолын көтереді. Осыдан кейін шабуылдаушы командаға лақтыруға дейін шектеулі пас саны қалады. Лақтыру болмаса, доп қарсыласқа беріледі. Бұл ереже ойынның қарқынын сақтайды.

Жеті метрлік лақтыру

Анық гол сәті ереже бұзу арқылы тоқтатылса, мысалы ойыншы қақпа аймағына кіріп қорғанса, жеті метрлік лақтыру тағайындалады. Бұл футболдағы пенальтиге ұқсайды. Лақтырушы жеті метрлік сызықтың артында тұрып, төрешінің ысқырығынан кейін үш секунд ішінде қақпаға лақтырады. Тең есептен кейін жеңімпазды анықтау керек болса, жеті метрлік лақтырулар сериясы өтеді. Футболдағы пенальти сериясымен салыстыру үшін бөлек гидті қараңыз.

QUICK CHECK

Гандбол ережесі: үш сұрақ

Екі минуттық шеттету

Ауыр ереже бұзушылық үшін ойыншы екі минутқа шеттетіледі, ал команда сол уақыт азшылықта ойнайды. Шеттету ойын уақытымен есептеледі және тайм аяқталса, келесі таймға ауысады. Сары карточка — ескерту, қызыл карточка — ойыннан шығару, бірақ қызыл карточкадан кейін де команда екі минут азшылықта ойнайды, содан кейін басқа ойыншы шыға алады. Бұл жүйе хоккейдегі айыпқа ұқсайды: оны айып минуттары туралы гидте түсіндірдік.

Қорғаныс жүйелері

Гандболда қорғаныс жүйесі сандармен белгіленеді. Ең кең тарағаны — 6-0: алты қорғаушы қақпа аймағының сызығы бойымен тұрады. 5-1 жүйесінде бір қорғаушы алға шығып, қарсыластың ойын жүргізушісіне қысым жасайды. 3-2-1 жүйесі белсендірек және кеңірек. Түсініктемешілер «қорғаныс 5-1-ге ауысты» десе, команда тактиканы өзгертті дегенді білдіреді. Қорғаныс жүйесін білу шабуылдың қай жерден келетінін түсінуге көмектеседі.

Жеті далалық ойыншымен шабуыл

Қазіргі ережеде команда қақпашысын далалық ойыншыға ауыстырып, жеті ойыншымен шабуылдай алады. Бұл азшылықта ойнағанда немесе соңғы минуттарда жиі қолданылады. Тәуекелі айқын: доп жоғалса, қарсылас бос қақпаға алыстан лақтыра алады. Мұндай голдар эфирде жиі көрсетіледі және ойынның соңын өте қызықты етеді.

Қосымша уақыт пен кестедегі ұпай

Топтық кезеңдер мен лигаларда матч тең аяқталуы мүмкін. Кестеде жеңіс үшін 2 ұпай, тең нәтиже үшін 1 ұпай беріледі. Ал жеңімпаз міндетті түрде анықталуы керек матчта, мысалы плей-оффта, тең есептен кейін бес минуттық үзілістен соң екі таймнан тұратын қосымша уақыт ойналады, әрқайсысы бес минут. Ол да тең болса, екінші қосымша уақыт, одан кейін жеті метрлік лақтырулар сериясы. Нақты тәртіпті жарыстың регламенті белгілейді.

Ереже Мағынасы
Үш қадам Доппен ең көбі 3 қадам
Үш секунд Допты ең көбі 3 секунд ұстау
Қақпа аймағы 6 метр, тек қақпашы кіреді
Жеті метр Анық гол сәті бұзылғанда
Шеттету 2 минут азшылық

Көрерменге: матчқа қанша уақыт

Гандбол матчы нақты сағатпен шамамен бір жарым сағат алады: 60 минут ойын, үзіліс және тайм-ауттар. Қосымша уақыт болса, тағы жарты сағатқа дейін қосыңыз. Матч күнін жоспарлау тәсілі бөлек гидте. Гандбол нәтижесі көбіне екі таймның есебімен беріледі: мысалы «31:28 (15:14)», мұндағы жақшадағы сан — бірінші таймның есебі.

Гандболда қақпашы қақпа аймағынан шыға ма?

Иә, қақпашы аймақтан шығып, далалық ойыншы ретінде ойнай алады, бірақ сол кезде ол далалық ойыншының ережелеріне бағынады.

Неге гандболда гол көп соғылады?

Алаң кішкентай, ойын жылдам, ал шабуылдар жиі. Сондықтан бір матчта елуден астам гол соғылуы қалыпты.

Сары карточкадан кейін не болады?

Сары карточка — ескерту. Келесі бұзушылық үшін ойыншы көбіне екі минутқа шеттетіледі.

Эфир мен кесте

Гандбол бойынша ірі турнирлер, мысалы әлем және Еуропа чемпионаттары, көбіне қыс айларында өтеді, ал Еуропадағы кешкі матчтар Қазақстанда түнгі сағаттарға түседі. Матчтың уақытын аудару үшін уақыт белдеуін аудару бетін қолданыңыз. Эфирді табу тәртібі басқа спорт түрлеріндегідей: құқық иесін нақты турнир үшін тексереміз.

Гандболда қанша төреші бар?

Алаңда екі тең құқықты төреші жұмыс істейді. Оларға хатшы мен уақыт өлшеуші көмектеседі.

Пассивті ойын белгісін қалай танимыз?

Төрешілердің бірі қолын жоғары көтеріп тұрады. Бұл шабуылдаушы командаға лақтыруға дейін шектеулі ғана пас қалғанын білдіреді. Эфирде бұл сәт көбіне экранда бөлек белгімен көрсетіледі.

Гандболда матч тең аяқталуы мүмкін бе?

Иә, лигалар мен топтық кезеңдерде тең нәтиже мүмкін және ол кестеде 1 ұпай береді. Плей-оффта жеңімпаз міндетті түрде анықталады.

Басқа спорт түрлерінің ережелері «Басқа спорт түрлері» бөлімінде.

Уақыт, тайм-аут, қақпа аймағы, жеті метрлік лақтыру, үш қадам мен үш секунд және шеттету ережелері IHF-тің ресми гандбол ережелері бойынша сипатталды. Кестедегі ұпай мен қосымша уақыт тәртібі жарыс регламентіне байланысты.

Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.

Редакцияға хабарлау ↗