Хоккей турнир кестесіндегі ұпай футболдағыдай қарапайым емес. Футболда жеңіс үш ұпай, тең ойын бір ұпай. Ал хоккейде тең нәтиже әдетте болмайды: ойын овертайм немесе буллиттермен шешіледі, сондықтан жеңістер мен жеңілістердің бірнеше түрі пайда болады. Әр лига оларды өзінше бағалайды. Бұл гидте ҚХЛ, IIHF турнирлері және NHL жүйелерін салыстырып, кесте бағандарын қалай оқу керектігін және ұпайды өзіңіз қалай есептеуге болатынын көрсетеміз.
Хоккейдегі нәтиженің төрт түрі
Кестедегі ұпайды түсіну үшін алдымен нәтиже түрлерін ажырату керек. Команда ойынды негізгі уақытта жеңуі, овертаймда немесе буллитте жеңуі, овертаймда немесе буллитте жеңілуі, не негізгі уақытта жеңілуі мүмкін. Яғни бір «жеңіс» пен бір «жеңіліс» сөзінің артында екі түрлі жағдай тұр. Кестеде олар көбіне бөлек бағандарда көрсетіледі.
Овертайм мен буллит ережелері лигаға қарай өзгеше; оларды бөлек мақалада толық түсіндірдік. Мұнда тек олардың ұпайға әсерін қарастырамыз.
ҚХЛ жүйесі: кез келген жеңіс — екі ұпай
ҚХЛ-дің 2026/27 маусымында жеңіс үшін екі ұпай беріледі, ол негізгі уақытта ма, овертаймда ма немесе буллитте ме — бәрібір. Овертаймда немесе буллитте жеңілген команда бір ұпай алады, негізгі уақытта жеңілген команда ұпайсыз қалады. Бір маңызды ерекшелік бар: 2024/25 маусымынан бері команда овертаймда қақпашысын алып, бос қақпаға гол жіберсе, ол ұпай алмайды (кешіктірілген айып кезіндегі ауыстырудан басқа жағдайда).
Демек ҚХЛ кестесінде бір ойынның жалпы ұпайы әртүрлі болуы мүмкін: негізгі уақытта шешілген ойын екі ұпай береді (жеңімпазға екі, жеңілгенге нөл), ал овертаймға жеткен ойын үш ұпай береді (екі және бір). Сондықтан командалардың ұпай қосындысы ойын санының екі еселенгеніне тең болмайды.

IIHF жүйесі: үш, екі, бір, нөл
Әлем чемпионаты мен басқа IIHF турнирлерінде үш ұпайлық жүйе қолданылады. Негізгі уақыттағы жеңіс үш ұпай, овертайм немесе буллиттегі жеңіс екі ұпай, овертайм немесе буллиттегі жеңіліс бір ұпай, негізгі уақыттағы жеңіліс нөл ұпай береді. Бұл жүйеде әр ойын әрдайым үш ұпайды бөледі, сондықтан топтағы ұпайлар қосындысы оңай тексеріледі. Қазақстан құрамасының әлем чемпионатындағы кестесін оқығанда осы жүйені есте сақтаңыз.
NHL жүйесі және басқа лигалар
NHL-де ҚХЛ-ге ұқсас жүйе: жеңіс екі ұпай, овертайм немесе буллиттегі жеңіліс бір ұпай. Бірақ тең ұпайдағы көрсеткіштердің реті мен кесте бағандарының атауы өзгеше. Қазақстан чемпионаты Pro Hokei Ligasy-дің ұпай жүйесі мен тең ұпай ережесін федерацияның маусымдық регламентінен тексеріңіз: біз оны басқа лиганың ережесімен алмастырмаймыз.
| Нәтиже | ҚХЛ | IIHF | NHL |
|---|---|---|---|
| Негізгі уақыттағы жеңіс | 2 | 3 | 2 |
| Овертайм немесе буллиттегі жеңіс | 2 | 2 | 2 |
| Овертайм немесе буллиттегі жеңіліс | 1* | 1 | 1 |
| Негізгі уақыттағы жеңіліс | 0 | 0 | 0 |
* ҚХЛ-де овертаймда қақпашыны алып, бос қақпаға гол жіберген команда ұпай алмайды.
Есептеу мысалы
Шартты команда он ойын өткізді делік: негізгі уақытта бес жеңіс, овертаймда екі жеңіс, буллитте бір жеңіс, овертаймда бір жеңіліс және негізгі уақытта бір жеңіліс. Енді ұпайды екі жүйемен есептейік.
- ҚХЛ жүйесі: 8 жеңіс × 2 = 16, овертаймдағы жеңіліс үшін +1. Барлығы 17 ұпай.
- IIHF жүйесі: 5 × 3 = 15, овертайм мен буллиттегі 3 жеңіс × 2 = 6, овертаймдағы жеңіліс +1. Барлығы 22 ұпай.
Бір команданың бір нәтижелері екі жүйеде әртүрлі сан береді. Сондықтан әр лиганың кестесін тек өз жүйесімен салыстыру керек; ҚХЛ кестесін IIHF ұпайларымен «қайта есептеу» нақты орынды көрсетпейді. Бұл мысал — оқу есебі, нақты команданың нәтижесі емес.
Хоккей ұпайлары: үш сұрақ
Кесте бағандарын оқу
Қазақстандағы хоккей сайттарында кестелер жиі орыс тіліндегі қысқартулармен беріледі. Ең жиі кездесетіндері: И — ойын саны, В — негізгі уақыттағы жеңіс, ВО — овертаймдағы жеңіс, ВБ — буллиттегі жеңіс, ПО мен ПБ — овертаймдағы және буллиттегі жеңіліс, П — негізгі уақыттағы жеңіліс, Ш — соғылған және жіберілген шайбалар, О — ұпай. Ағылшынша кестелерде сәйкесінше GP, W, OTW, SOW, OTL, L, GF–GA және PTS деп жазылады.
Кейбір кестелерде ұпай пайызы да беріледі. ҚХЛ мен NHL жүйесінде ол жиналған ұпайдың мүмкін болған максимумға (ойын саны × 2) қатынасы. Командалардың ойын саны әртүрлі болғанда бұл көрсеткіш салыстыруды әділетті етеді: кейінге қалдырылған ойыны бар команда кестеде төмен тұрса да, ұпай пайызы оның нақты деңгейін көрсетуі мүмкін.
Кестені оқудағы жиі қателер
- Ойын санын елемеу. Маусымның ортасында командалардың ойын саны бірнеше матчқа айырмашылықпен тұруы мүмкін. Ұпайды салыстырмас бұрын И немесе GP бағанына қараңыз.
- Барлық жеңісті бірдей санау. IIHF турнирінде негізгі уақыттағы жеңіс пен буллиттегі жеңіс әртүрлі ұпай береді, ал ҚХЛ-де бірдей.
- Овертайм жеңілісін «жеңіліс» бағанына қосу. Кейбір қысқа кестелерде олар бір бағанда көрсетіледі, ал толық кестеде бөлек.
- Ресми емес кестеге сену. Агрегатор кейінге қалдырылған немесе ресми түрде қайта қаралған нәтижені кешігіп жаңартуы мүмкін. Соңғы шешімді лиганың ресми сайтынан тексеріңіз.
Тең ұпай болса кім жоғары тұрады
Хоккейде де тең ұпайдағы командаларды ажырату тәртібі бар. Әдетте алдымен жеңістер саны, кейде негізгі уақыттағы жеңістер саны, одан кейін өзара ойындардың нәтижесі немесе шайба айырмасы қаралады. Нақты рет әр лигада әртүрлі және маусымнан маусымға өзгеруі мүмкін, сондықтан маусым соңындағы шешуші ойындар алдында ресми регламентті ашып қараңыз. Футболдағы тәртіппен салыстыру үшін футбол кестесі туралы гидті оқыңыз, ал турнир форматтарының айырмасы бөлек мақалада.
Кестеден плей-оффқа дейін
ҚХЛ-де тұрақты чемпионаттың кестесі плей-офф жұптарын анықтайды. 2026/27 маусымында әр конференциядан сегіз команда шығады, бірінші раундта конференция ішіндегі орындар бойынша кездеседі, ал ширек финал мен жартылай финалда жұптар жалпы кесте бойынша құрылады. Сондықтан маусымның соңында бір ұпайдың өзі қарсыласты, үй алаңындағы ойын санын және келесі кезеңдегі жолды өзгертуі мүмкін.
Неге ҚХЛ кестесінде ұпай қосындысы тақ сан болуы мүмкін?
Себебі овертаймға жеткен ойын үш ұпай береді, ал негізгі уақытта шешілген ойын екі ұпай береді. Қосынды ойындардың қалай аяқталғанына байланысты.
Буллиттегі жеңіс кестеде бөлек көрсетіле ме?
Көбіне иә: ВБ немесе SOW деген бөлек баған болады. Кейбір қысқа кестелерде ол жалпы жеңіс санына қосылып көрсетіледі.
Хоккейге қатысты басқа түсіндірмелер «Хоккей» бөлімінде.
ҚХЛ ұпай жүйесі лиганың 2026/27 маусымына арналған жарияланған ақпараты және 2024/25 маусымынан бері қолданылатын бос қақпа шешімі бойынша; IIHF жүйесі ұйымның ресми ережелері бойынша сипатталды. Есептеу мысалы — оқу үлгісі.
Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.
Редакцияға хабарлау ↗

