Қазақстан спорты. Уақыт — UTC+5.Редакциялық қағидалар ↗
Басқа спорт түрлері

Волейболда қанша сет: 25 ұпайлық сет, шешуші бесінші сет, кестедегі ұпай және матчтың ұзақтығы

Сет ережесі, шешуші бесінші сет, кестедегі ұпай және жағажай волейболының айырмасы.

Авторлық графика: волейбол добы, сет ережесі тақырыбына
Авторлық иллюстрация. Нақты оқиғаның фотосуреті емес.

Волейболда қанша сет ойналатынын білу матчтың ұзақтығын және турнир кестесіндегі ұпайды түсінуге көмектеседі. Классикалық волейболда матч бес сеттің үшеуін ұтуға дейін жалғасады, ал жағажай волейболында үш сеттің екеуін. Сетте ұпай саны белгіленген, бірақ екі ұпай айырма ережесі ойынды кейде ұзақ созады. Бұл гидте сет ережесін, шешуші бесінші сетті, нәтиже мен кестеде ұпай беру тәртібін және матчқа қанша уақыт жоспарлау керектігін түсіндіреміз.

Матч: бес сеттің үшеуі

Халықаралық волейбол федерациясының (FIVB) ережесі бойынша матчты үш сетті бірінші ұтқан команда жеңеді. Сондықтан матч 3:0, 3:1 немесе 3:2 есебімен аяқталады. Тең нәтиже жоқ. Матч ең аз дегенде үш сет, ең көп дегенде бес сет ойналады. Ресми ережелер FIVB-ның ресми сайтында жарияланады.

Ұпайлар «ралли» жүйесімен беріледі: әр алмасудың жеңімпазы ұпай алады, беріс кімде екеніне қарамастан. Ұпайды ұтқан команда келесі берісті орындайды. Бұл жүйе ойынды болжамды етеді: әр алмасу таблода бірден көрінеді.

Сет: 25 ұпай, екі ұпай айырма

Алғашқы төрт сеттің әрқайсысын 25 ұпайды бірінші жинаған және қарсыласынан кемінде екі ұпай алда тұрған команда ұтады. Есеп 24:24 болса, сет екі ұпай айырма пайда болғанша жалғасады: 26:24, 27:25, 30:28 және одан да көп. Сондықтан бір сет 20 минутта бітсе, екіншісі жарты сағатқа созылуы мүмкін.

Бесінші сет: 15 ұпайға дейін

Сеттер бойынша есеп 2:2 болса, шешуші бесінші сет ойналады. Ол қысқарақ: 15 ұпайға дейін, бірақ екі ұпай айырма ережесі сақталады. Бесінші сет алдында командалар жеребе арқылы беріс пен алаң жағын қайта таңдайды, ал командалардың бірі 8 ұпай жинағанда алаң жағы ауыстырылады. Бесінші сетті кейде «тай-брейк» деп те атайды.

Волейбол матчының құрылымы: төрт сет 25 ұпайға дейін және шешуші бесінші сет 15 ұпайға дейін, екі ұпай айырма ережесімен
Әр сетте екі ұпай айырма міндетті; бесінші сет қысқа.

Нәтиже мен сет есебін оқу

Матч нәтижесі сеттер бойынша жазылады: мысалы, «3:1 (25:20, 23:25, 25:18, 27:25)». Мұнда 3:1 — сеттер бойынша есеп, ал жақшадағы сандар — әр сеттің ұпай есебі. Төртінші сеттің 27:25 есебі ол сетте 24:24-тен кейін екі ұпай айырмаға дейін ойналғанын көрсетеді. Сет есебін оқу матчтың тығыздығын бағалауға көмектеседі.

QUICK CHECK

Волейбол сеттері: үш сұрақ

Турнир кестесінде ұпай қалай беріледі

Көптеген лигалар мен халықаралық турнирлерде кестеде ұпай матчтың есебіне қарай беріледі. Жиі қолданылатын жүйе: 3:0 немесе 3:1 жеңіс үшін 3 ұпай, 3:2 жеңіс үшін 2 ұпай, 2:3 жеңіліс үшін 1 ұпай, 0:3 немесе 1:3 жеңіліс үшін 0 ұпай. Демек бесінші сетке жеткен матчта екі команда да ұпай алады. Бірақ нақты жүйе турнирдің регламентінде белгіленеді: кейбір жарыстар жеңістер санымен немесе басқа тәртіппен есептейді.

Матч есебі Жеңімпаз ұпайы Жеңілген ұпайы
3:0 немесе 3:1 3 0
3:2 2 1

Тең ұпайдағы командалар көбіне жеңістер саны, сеттер арақатынасы және ұпайлар арақатынасы бойынша ажыратылады. Хоккейдегі ұқсас жүйемен салыстыру үшін хоккей ұпайлары туралы гидті қараңыз, ал футболдағы тәртіп футбол кестесі туралы гидте.

Беріс пен ротация

Волейболда алаңда әр командадан алты ойыншы бар, ал олар ротация тәртібімен орын ауыстырады. Қарсыластың берісінен ұпай ұтқан команда сағат тілімен бір позицияға жылжиды да, беріс кезегі келесі ойыншыға өтеді. Сондықтан әр ойыншы шабуыл аймағында да, қорғаныс аймағында да ойнайды. Беріс жасау үшін ойыншыға төрешінің ысқырығынан кейін сегіз секунд беріледі. Ротация тәртібін бұзу қате саналады және қарсыласқа ұпай береді.

Бейнетексеру

Ірі турнирлерде командалар даулы эпизодты бейнетексеруге шақыра алады: доптың сызыққа тигенін, торға тиюді немесе блоктан доптың тиюін тексеру үшін. Шақыру сәтті болса, команда құқығын сақтайды, сәтсіз болса, ол сетте шектеледі. Бейнетексеру бірнеше секундтан минутқа дейін созылады және матчтың жалпы ұзақтығына әсер етеді.

Тайм-аут, ауыстыру және либеро

Әр командаға әр сетте екі тайм-аут беріледі, әрқайсысы 30 секунд. Сетте алты ауыстыруға рұқсат бар. Либеро — қорғанысқа маманданған ойыншы: ол өзгеше түсті форма киеді, шабуылдауға және беріс жасауға шектеу бар, ал оның ауысуы кәдімгі ауыстыру санына кірмейді. Сеттер арасындағы үзіліс бірнеше минут. Ірі турнирлерде даулы эпизодтарды бейнетексеруге шақыру жүйесі де бар.

Матч қанша уақытқа созылады

Волейбол матчы уақытпен шектелмейді, ол сеттер санымен аяқталады. Үш сеттік матч шамамен бір сағат, ал бес сеттік тығыз матч екі сағаттан асуы мүмкін. Көрерменге бір жарым-екі сағат жоспарлау қолайлы. Аренаға баратын болсаңыз, кіру мен шығу уақытын да қосыңыз. Матч күнін жоспарлау тәсілі бөлек гидте.

Жағажай волейболы

Жағажай волейболында әр командада екі ойыншы, ал матч үш сеттің екеуін ұтуға дейін ойналады. Алғашқы екі сет 21 ұпайға дейін, шешуші үшінші сет 15 ұпайға дейін, барлық сетте екі ұпай айырма міндетті. Командалар алғашқы екі сетте әр жеті ұпай сайын, үшінші сетте әр бес ұпай сайын алаң жағын ауыстырады: бұл жел мен күннің әсерін теңестіреді.

Сет 24:24-тен кейін қанша уақыт созылуы мүмкін?

Шек жоқ: екі ұпай айырма пайда болғанша ойын жалғасады. Кейде сет 30-дан асатын есеппен аяқталады.

Волейболда тең нәтиже бола ма?

Жоқ. Матч әрдайым бір команданың үш сетті ұтуымен аяқталады.

Неге волейболда бесінші сет қысқа?

Матчтың ұзақтығын шектеу үшін. Төрт сеттен кейін ойыншылар шаршайды, ал 15 ұпайлық сет нәтижені тезірек анықтайды.

Аренаға баратын көрерменге

Волейбол матчының ұзақтығы белгісіз, сондықтан бір күні бірнеше матч өтетін турнирге барсаңыз, келесі матчтың басталуы алдыңғысының ұзақтығына байланысты. Кестеде көбіне тек алғашқы матчтың уақыты нақты, ал қалғандары шамамен. Билет пен арена ережелерін ұйымдастырушының ресми бетінен тексеріңіз; билетті қауіпсіз сақтау тәсілі бөлек гидте.

Либеро беріс жасай ма?

Халықаралық ережеде либероның шабуылдауына және беріс жасауына шектеулер бар. Кейбір жарыстарда ереже өзгеше болуы мүмкін, сондықтан регламентті тексеріңіз.

Сеттер арасында командалар алаң жағын ауыстыра ма?

Иә, әр сеттен кейін командалар алаң жағын ауыстырады. Бесінші сетте бір команда 8 ұпай жинағанда тағы бір рет ауыстырады.

Волейбол матчында ең көп дегенде неше ұпай ойналуы мүмкін?

Шек жоқ, себебі әр сетте екі ұпай айырма ережесі бар. Бірақ әдетте бес сеттік матчта екі жүзге жуық ұпай ойналады.

Басқа спорт түрлерінің ережелері «Басқа спорт түрлері» бөлімінде.

Сет пен матч ережелері FIVB-ның ресми волейбол ережелері бойынша сипатталды. Кестедегі ұпай беру жүйесі турнир регламентіне байланысты; келтірілген жүйе жиі қолданылатын нұсқа.

Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.

Редакцияға хабарлау ↗