Теннис кестесін оқу футбол кестесінен мүлде басқа дағдыны талап етеді. Футболда әр матчтың нақты басталу уақыты бар, ал теннисте көбіне тек корттағы бірінші матчтың уақыты белгілі. Қалған матчтар «келесі» деп жазылады және алдыңғы ойындар біткенде басталады. Оған қоса, турнирлер әртүрлі құрлықта өтеді, сондықтан Қазақстан уақытына аудару да маңызды. Бұл гидте ойын тәртібінің (order of play) құрылымын, «not before» белгісін, корт атауларын және кестені Астана уақытымен оқу тәсілін түсіндіреміз.
Ойын тәртібі дегеніміз не
Турнирдің келесі күнгі кестесі ойын тәртібі (order of play) деп аталады. Ол әдетте алдыңғы күннің кешінде жарияланады. Кесте корттар бойынша бөлінеді: әр корттың атауы, онда өтетін матчтар және олардың реті көрсетіледі. Корттағы бірінші матчтың басталу уақыты беріледі, ал келесі матчтар «followed by», яғни «одан кейін» деп белгіленеді.
Мысалы, кестеде «Орталық корт, 11:00: А — Б, одан кейін В — Г, одан кейін Д — Е» деп жазылса, тек бірінші матчтың уақыты белгілі. Екінші матч бірінші матч біткен соң, қысқа дайындықтан кейін басталады. Матчтың ұзақтығы белгісіз болғандықтан, екінші және үшінші матчтың уақытын тек болжауға болады. Ұзақтық сценарийлерін теннис матчының ұзақтығы туралы гидте көрсеттік.
«Not before» белгісі
Кейбір матчтардың жанында «not before 15:00» деген жазу болады. Бұл матч көрсетілген уақыттан ерте басталмайды дегенді білдіреді. Алдыңғы матч ерте бітсе де, корт сол уақытқа дейін бос тұруы мүмкін. Ал алдыңғы матч ұзаққа созылса, «not before» матчы кешігеді. Бұл белгі көбіне кешкі сессияларда, телеэфирге маңызды матчтарда немесе ойыншыға демалуға уақыт беру үшін қолданылады.
Кейбір кестелерде «TBA» деген белгі де кездеседі: матч қай кортта немесе қай уақытта өтетіні әлі анықталмаған. Мұндай белгілердің мағынасын қысқартулар сөздігінде жинадық.

Үлкен дулыға турнирлері: Астана уақыты
Төрт Үлкен дулыға турнирі төрт түрлі белдеуде өтеді. Қазақстан UTC+5 белдеуінде, сондықтан айырма турнирге қарай өзгереді. Төмендегі сандар әдеттегі тәртіпке негізделген шамамен бағдар:
- Australian Open (Мельбурн, қаңтар): Мельбурн Астанадан 6 сағат алда. Жергілікті 11:00 — Астанада 05:00, ал кешкі сессия Астанада түскі сағаттарға түседі.
- Roland Garros (Париж, мамыр–маусым): Париж Астанадан 3 сағат артта. Жергілікті 11:00 — Астанада 14:00, ал кешкі сессия Астанада түн ортасына жақын.
- Уимблдон (Лондон, маусым–шілде): Лондон Астанадан 4 сағат артта. Жергілікті 11:00 — Астанада 15:00.
- US Open (Нью-Йорк, тамыз–қыркүйек): Нью-Йорк Астанадан 9 сағат артта. Жергілікті 11:00 — Астанада 20:00, ал кешкі сессия Астанада таңғы сағаттарға түседі.
Бұл айырмалар жазғы уақытқа байланысты басқа айларда өзгеруі мүмкін. Сондықтан нақты матчтың уақытын төмендегі құралмен тексеріңіз.
Матч Қазақстанда сағат нешеде?
Бастапқы қаладағы күн мен уақытты енгізіңіз. Күннің ауысуы мен жазғы уақыт ескеріледі.
Нәтиже — уақытты аудару ғана. Бұл матч кестесінің расталғаны дегенді білдірмейді. Қазақстанға арналған есеп 2024 жылғы 2 наурыздан бергі күндер үшін UTC+5 бойынша жасалады.
Корт атаулары мен сессиялар
Ірі турнирлерде бірнеше ондаған корт болады. Ең үлкендері атаулы немесе нөмірлі: Орталық корт, №1 корт, №2 корт және т.с.с. Үлкен корттарда көбіне жоғары рейтингті ойыншылар мен танымал матчтар өтеді. Кейбір турнирлерде үлкен корттарға бөлек билет сатылады және күн «күндізгі» және «кешкі» сессияларға бөлінеді. Кешкі сессияның билеті күндізгі сессияға жарамсыз болуы мүмкін.
Кесте ойын күні өзгеруі мүмкін: матч басқа кортқа ауыстырылады, жаңбыр ойынды тоқтатады немесе ойыншы жарыстан шығады. Мұндай жағдайларда ресми қосымша мен сайттың «live» кестесі ең жаңа ақпаратты береді. Жаңбыр кезіндегі тәртіпті бөлек гидте түсіндірдік.
Іріктеу мен алғашқы күндер
Үлкен дулыға турнирлерінің негізгі торы басталмай тұрып, бір апта бұрын іріктеу турнирі өтеді. Онда негізгі торға тікелей кіре алмаған ойыншылар бірнеше раунд ойнайды. Іріктеу кестесі де ойын тәртібі түрінде жарияланады, бірақ оның матчтары көбіне кіші корттарда өтеді және сирек көрсетіледі. Негізгі тордың алғашқы күндерінде бір раунд екі күнге бөлінеді, сондықтан ойыншының бірінші матчы қай күні екенін тек кестеден білуге болады.
Жұп ойын мен аралас жұп
Ойын тәртібінде жекелей сыңармен қатар жұп, аралас жұп, жасөспірімдер мен ардагерлер матчтары да болады. Олар көбіне күннің екінші жартысында, кіші корттарда өтеді. Сізге жекелей сыңардағы матч керек болса, кестедегі матч түрін мұқият тексеріңіз: бір ойыншының аты күніне екі рет, жекелей және жұп сыңарда кездесуі мүмкін.
Ойын күні таңертең кестені қайта тексеріңіз: түнде ойыншы шығып кетсе немесе алдыңғы күннің матчтары кейінге қалса, тәртіп өзгереді.
Кестені не анықтайды
Ұйымдастырушы ойын тәртібін құрғанда бірнеше факторды ескереді: ойыншылардың демалыс уақыты, телеэфирдің тілегі, корттардың сыйымдылығы және көрермен қызығушылығы. Алдыңғы күні кеш аяқталған ойыншы келесі матчын көбіне кешірек бастайды. Ең танымал матчтар үлкен корттарға және көрермен көп болатын уақытқа қойылады. Сондықтан кесте әрдайым тор бойынша «ретімен» құрылмайды: бір раундтың матчтары бірнеше күнге және корттарға бөлінеді.
Кестені оқудың тәжірибелік тәртібі
- Ойыншының келесі матчы қай күні екенін жеребе торынан анықтаңыз. Торды оқу тәсілі жеребе туралы гидте.
- Ойын тәртібінен корт атауын және матчтың реттік нөмірін табыңыз.
- Бірінші матчтың жергілікті уақытын Астана уақытына аударыңыз.
- Алдыңғы матчтардың санына қарай шамамен уақытты бағалаңыз: әр матчқа бір жарым-екі сағат.
- Ойын күні ресми қосымшадан корттағы ағымдағы матчтың есебін қадағалаңыз.
Қазақстандық ойыншылардың матчтары
Қазақстандық ойыншылар ATP және WTA турнирлерінде тұрақты өнер көрсетеді, ал олардың матчтары турнирдің маңыздылығына қарай үлкен немесе кіші корттарға қойылады. Отандық ойыншының матчын күтсеңіз, оның қай кортта, нешінші болып шығатынын ресми кестеден тексеріп, әр сағат сайын корттағы жағдайды қарап отырыңыз. Эфирді табу тәсілі теннис эфирі туралы гидте. Ресми кестелер турнирлердің сайттарында және ATP мен WTA сайттарында жарияланады.
Кесте неге алдыңғы күні кешке ғана шығады?
Себебі келесі күннің жұптары сол күнгі матчтар біткенде ғана анықталады. Ұйымдастырушы сондай-ақ ойыншылардың демалыс уақытын және телеэфирдің тілегін ескереді.
«Followed by» матчы қашан басталатынын білуге бола ма?
Дәл білу мүмкін емес. Алдыңғы матчтың есебін қадағалап, ол аяқталуға жақындағанда дайын болыңыз.
Кестедегі уақыт қай белдеуде берілген?
Ресми ойын тәртібі әдетте турнир өтетін қаланың жергілікті уақытымен беріледі. Қосымшалар кейде оны құрылғыңыздың уақытына аударады; қай нұсқаны көріп тұрғаныңызды тексеріңіз.
Теннис туралы басқа гидтер «Теннис» бөлімінде.
Ойын тәртібінің құрылымы кәсіпқой турнирлердің жалпы тәжірибесі бойынша сипатталды. Уақыт айырмалары турнир өтетін айлардағы белдеулер бойынша шамамен есептелді; нақты кестені турнирдің ресми сайтынан тексеріңіз.
Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.
Редакцияға хабарлау ↗


