Жүзу жарысының кестесі бір қашықтықтың бірнеше кезеңнен тұратынын білмейтін көрерменді шатастырады. Таңертеңгі сессияда іріктеу заплывтары өтеді, кешке жартылай финалдар мен финалдар. Сізге керек жүзгіш финалға шықса, оның ең маңызды заплывы келесі күні болуы мүмкін. Бұл гидте іріктеу, жартылай финал және финалдың тәртібін, жолақтардың бөлінуін, нәтиже кестесіндегі белгілерді және жарыс кестесін Қазақстан уақытымен жоспарлауды түсіндіреміз.
Үш кезең: іріктеу, жартылай финал, финал
Ірі жарыстарда, мысалы Олимпиада мен әлем чемпионатында, қысқа және орта қашықтықтар үш кезеңнен өтеді. Алдымен іріктеу заплывтары: барлық қатысушылар бірнеше заплывқа бөлінеді. Уақыты бойынша үздік он алты жүзгіш жартылай финалға шығады. Екі жартылай финалдың үздік сегізі финалда кездеседі. Ұзақ қашықтықтар мен эстафеталарда көбіне жартылай финал болмайды: іріктеудің үздік сегізі бірден финалға шығады.
Маңызды бір нюанс: келесі кезеңге өту заплывтағы орынмен емес, барлық заплывтардағы уақытпен анықталады. Яғни өз заплывында бірінші болған жүзгіш басқа заплывтағы жүзгіштерден баяу болса, келесі кезеңге шықпауы мүмкін.
Сессиялар: таң мен кеш
Жарыс күні әдетте екі сессияға бөлінеді. Таңертеңгі сессияда іріктеу заплывтары өтеді, ал кешкі сессияда жартылай финалдар мен финалдар. Сондықтан бір жүзгіш бір күні таңертең іріктеуде, кешке жартылай финалда жүзеді, ал финал келесі кешке болады. Жарыс кестесі алдын ала жарияланады, бірақ заплывтардың құрамы мен жолақтар алдыңғы кезең біткен соң анықталады.

Жолақтар: неге үздіктер ортада
Жартылай финал мен финалда жүзгіштер алдыңғы кезеңдегі уақытына қарай жолақтарға бөлінеді. Ең жылдам жүзгіш төртінші жолаққа, екінші уақыт бесінші жолаққа, одан кейін үшінші, алтыншы, екінші, жетінші, бірінші және сегізінші жолақтар. Он жолақты бассейнде шеткі жолақтар 0 және 9 деп нөмірленеді. Ортаңғы жолақтарда толқын аз, ал жүзгіш қарсыластарын екі жағынан көреді. Демек эфирде финалды көргенде ортаңғы жолақтағы жүзгіштер алдыңғы кезеңнің ең жылдамдары екенін біліңіз.
Жүзу жарысы: үш сұрақ
Нәтиже кестесіндегі белгілер
| Белгі | Мағынасы |
|---|---|
| Q | Келесі кезеңге өтті |
| DSQ | Дисквалификация, мысалы ерте старт немесе техника бұзу |
| DNS | Стартқа шықпады |
| WR, CR, NR | Әлем, чемпионат және ұлттық рекорд |
| RT | Старттағы реакция уақыты |
Екі жүзгіштің уақыты тең болып, келесі кезеңге бір ғана орын қалса, қосымша заплыв, яғни swim-off өтеді. Нәтижедегі уақыт секундтың жүзден бір үлесіне дейін көрсетіледі. Спорттағы басқа қысқартулар сөздікте.
Эстафеталар
Эстафеталарда іріктеу мен финалдағы құрам өзгеше болуы мүмкін: команда іріктеуде кейбір негізгі жүзгіштерге демалыс береді. Эстафетада әр жүзгіштің кезеңдік уақыты бөлек көрсетіледі, ал келесі жүзгіштің ерте кетуі, яғни алдыңғы жүзгіш қабырғаға тимей тұрып секіруі, бүкіл команданы дисквалификациялайды.
Жүзу тәсілдері мен кешенді жүзу
Жүзудің төрт тәсілі бар: еркін тәсіл, арқамен, брасс және баттерфляй. Кешенді жүзуде спортшы төрт тәсілді белгілі бір ретпен жүзеді: баттерфляй, арқамен, брасс және еркін тәсіл. Ал кешенді эстафетада рет басқаша: арқамен, брасс, баттерфляй және еркін тәсіл, себебі арқамен жүзу судан стартталады. Кестеде қашықтықпен бірге тәсіл де көрсетіледі, сондықтан «200 м брасс» мен «200 м кешенді» мүлде басқа жарыстар.
50 метрлік және 25 метрлік бассейн
Жарыстар екі түрлі бассейнде өтеді: 50 метрлік, яғни ұзын су, және 25 метрлік, яғни қысқа су. Олимпиада мен ұзын судағы әлем чемпионаты 50 метрлік бассейнде өтеді. Қысқа суда бұрылыстар көп, сондықтан нәтижелер жылдамырақ, ал рекордтар бөлек есептеледі. Нәтижені салыстырғанда бассейннің ұзындығын тексеріңіз: қысқа судағы уақытты ұзын судағы рекордпен салыстыруға болмайды.
Старт ережесі
Жүзуде ерте старт жасаған спортшы дисквалификацияланады: бір рет ерте кету жеткілікті. Нәтиже кестесіндегі реакция уақыты старт сигналынан кейін спортшының тұғырдан қашан кеткенін көрсетеді.
Кестені Қазақстан уақытымен жоспарлау
Халықаралық жарыстар әртүрлі белдеуде өтеді. Еуропадағы кешкі финалдар Қазақстанда түнгі сағаттарға, Азиядағы финалдар күндізге түседі. Сізге керек жүзгіштің финалын жоспарлағанда, алдымен оның іріктеу мен жартылай финал нәтижесін тексеріңіз: финалға шықпаса, жоспар өзгереді. Уақытты аудару үшін уақыт белдеуін аудару бетін, ал бірнеше финалды бір күнге жоспарлау үшін көпспорттық жарыс туралы гидті қараңыз.
Қазақстанның жүзудегі жетістігі
Қазақстан жүзуде олимпиадалық чемпионға ие: Дмитрий Баландин 2016 жылы 200 метрге брасспен жүзуде Олимпиада жеңімпазы атанды. Отандық жүзгіштердің нәтижелерін ресми нәтиже кестелерінен қадағалаңыз. Халықаралық ережелер World Aquatics ресми сайтында жарияланады.
Жүзгіштің кестесін қалай қадағалаймыз
Сізге керек жүзгіштің жарыстарын бақылау үшін алдымен оның қатысатын қашықтықтарын анықтаңыз. Содан кейін әр қашықтықтың іріктеу күні мен сессиясын ресми кестеден табыңыз. Іріктеу аяқталған соң нәтиже кестесінен оның келесі кезеңге өткенін және қай жолақта жүзетінін тексеріңіз. Жартылай финалдан кейін де дәл солай. Осы тәсілмен финалдың уақытын алдын ала біле аласыз, бірақ оны тек жүзгіш финалға шыққаннан кейін ғана нақты деп санаңыз. Жеке күнтізбеге қосқанда финалды шартты оқиға ретінде белгілеп, іріктеуден кейін жаңартыңыз.
Көрерменге кеңес
Бассейнге баратын болсаңыз, кешкі финалдық сессияға билет көбіне қымбатырақ және тез сатылады, ал таңертеңгі іріктеу сессиясына кіру жеңілірек. Таңертең көп жүзгішті көресіз, ал кешке ең жылдамдарды. Бассейн залында ауа жылы және ылғалды, сондықтан жеңіл киім алыңыз. Матч күнін жоспарлаудың жалпы тәсілі бөлек гидте.
Финалда неге тек сегіз жүзгіш?
Себебі бассейннің сегіз негізгі жолағы бар. Он жолақты бассейнде шеткі екі жолақ іріктеу заплывтарында қолданылады.
Іріктеуде жеңген жүзгіш финалға міндетті түрде шыға ма?
Жоқ. Келесі кезеңге өту барлық заплывтардағы уақыт бойынша анықталады, өз заплывындағы орын шешуші емес.
Жүзгіш бір күнде бірнеше рет жүзе ме?
Иә. Ірі жарыстарда жүзгіш таңертең іріктеуде, кешке басқа қашықтықтың финалында немесе жартылай финалында жүзуі мүмкін. Сондықтан кестесі тығыз жүзгіштер кейбір қашықтықтан бас тартады.
Эстафетада ерте кету қалай анықталады?
Электрондық жүйе алдыңғы жүзгіштің қабырғаға тию сәтін және келесі жүзгіштің тұғырдан кету сәтін салыстырады. Ерте кету бүкіл команданы дисквалификациялайды.
Финалда тең уақыт болса не болады?
Финалда екі жүзгіштің уақыты тең болса, олар бір орынды бөліседі. Swim-off тек келесі кезеңге өту үшін өтеді.
Таңертеңгі сессияға бару керек пе?
Иә, егер көп жүзгішті көргіңіз келсе. Таңертең билет арзанырақ, ал кейде ірі жүзгіштер де іріктеуде жүзеді.
Басқа спорт түрлерінің ережелері «Басқа спорт түрлері» бөлімінде.
Кезеңдер мен жолақтардың бөлінуі World Aquatics жарыстарының жалпы тәртібі бойынша сипатталды. Нақты жарыстың кестесі мен іріктеу шартын оның регламентінен тексеріңіз.
Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.
Редакцияға хабарлау ↗


