Қазақстан спорты. Уақыт — UTC+5.Редакциялық қағидалар ↗
Басқа спорт түрлері

Футзал мен үлкен футболдың айырмасы: таза уақыт, бес ойыншы, шексіз ауыстыру, жинақталған айыптар және алаң

Футзал ережесін үлкен футболмен салыстыру: уақыт, құрам, доп, айыптар.

Авторлық графика: футзал добы, футзал ережесі тақырыбына
Авторлық иллюстрация. Нақты оқиғаның фотосуреті емес.

Футзал мен үлкен футболдың айырмасы бір қарағанда тек алаңның өлшемінде сияқты көрінеді. Шын мәнінде ереже түбегейлі өзгеше: футзалда таза уақыт ойналады, алаңда бес ойыншы, ауыстыру шексіз, доп ауыр әрі аз секіреді, ал жинақталған айыптар жүйесі ойынның тактикасын өзгертеді. Қазақстанда футзалдың өз тарихы бар: еліміздің клубы Еуропаның ең мықты турнирін бірнеше рет жеңген. Бұл гидте футзал ережесін үлкен футболмен салыстырып, көрерменге маңызды айырмашылықтарды түсіндіреміз.

Уақыт: 2 × 20 минут таза уақыт

Футзал матчы екі таймнан тұрады, әрқайсысы 20 минут таза уақыт. Сағат доп ойыннан шыққан сайын тоқтайды, сондықтан матч нақты сағатпен шамамен 70–90 минутқа созылады. Үлкен футболда керісінше: 90 минут жалпы уақыт жүреді, ал жоғалған уақытты төреші қосылған минуттармен толтырады. Футболдағы уақыт туралы бөлек гидте жаздық.

Футзалда әр командаға әр таймда бір минуттық бір тайм-аут беріледі. Бұл да үлкен футболда жоқ ереже. Тайм-аут бапкерге тактиканы түзетуге, әсіресе соңғы минуттарда, мүмкіндік береді.

Құрам: бес ойыншы және шексіз ауыстыру

Футзалда әр командадан алаңда бес ойыншы, оның ішінде қақпашы, ойнайды. Ауыстыру саны шектелмейді және ойын тоқтамай-ақ, белгіленген аймақтан жасалады. Сондықтан командалар ойыншыларды хоккейдегідей звенолармен жиі ауыстырып, жоғары қарқынды сақтайды. Үлкен футболда алаңда 11 ойыншы, ал ауыстыру саны регламентпен шектелген.

Футзалдың тағы бір ерекшелігі — қақпашыны далалық ойыншыға ауыстыру. Ұтылып жатқан команда соңғы минуттарда қақпашының орнына қосымша шабуылшы шығарып, бес ойыншымен шабуылдайды. Бұл тәуекел: доп жоғалса, бос қақпаға гол соғылуы мүмкін.

Футзал мен үлкен футболдың уақыт, ойыншы саны, ауыстыру, доп және алаң бойынша айырмасын көрсететін кесте
Футзалда таза уақыт, бес ойыншы және шексіз ауыстыру.

Алаң мен доп

Футзал алаңы гандбол алаңымен шамалас: халықаралық матчтарда ұзындығы шамамен 38–42 метр, ені 20–25 метр. Ойын жабық залда, тегіс жабында өтеді. Доп кішірек және ауыр, секіруі төмен: бұл ойынды жерде, қысқа пастармен және жылдам техникамен ойнауға бағыттайды. Алаңның шетінен шыққан доп қолмен емес, аяқпен ойынға енгізіледі, ал ойыншыға бұл үшін төрт секунд беріледі.

Көрсеткіш Футзал Үлкен футбол
Уақыт 2 × 20 мин, таза уақыт 2 × 45 мин, жалпы уақыт
Алаңдағы ойыншылар 5 11
Ауыстыру Шексіз Регламентпен шектелген
Офсайд Жоқ Бар
Тайм-аут Әр таймда бір Жоқ

Жинақталған айыптар

Футзалдың ең маңызды ережелерінің бірі — жинақталған айыптар. Тікелей айып добымен жазаланатын әр ереже бұзу команданың есебіне жазылады. Бір таймда команда бес ереже бұзса, алтыншысынан бастап қарсылас қабырғасыз айып добын соғады: көбіне 10 метрлік белгіден. Бұл ереже командаларды бесінші айыптан кейін абай болуға мәжбүрлейді, ал табло әр команданың жинақталған айыптарын көрсетеді.

Офсайд ережесі футзалда жоқ. Бұл шабуылшыларға қақпаға жақын тұруға мүмкіндік береді. Үлкен футболдағы офсайд ережесін бөлек гидте түсіндірдік.

QUICK CHECK

Футзал: үш сұрақ

Қақпашы және төрт секунд ережесі

Футзалда уақытқа байланысты бірнеше қатаң ереже бар. Қақпашы өз жартысында допты бақылап ұстаса, оған төрт секунд беріледі. Алаң шетінен допты ойынға енгізу, бұрыштама мен айып добы да төрт секунд ішінде орындалуы тиіс. Бұл ережелер ойынды тоқтатпай, жоғары қарқынды сақтайды. Қақпашы допты қолмен лақтырып, шабуылды бірден бастай алады, сондықтан футзалдағы қақпашы шабуылдың бір бөлігі.

Алаңдағы белгілер

Футзал алаңында екі айып белгісі бар. Біріншісі — қақпадан 6 метр қашықтықта, ол пенальти үшін. Екіншісі — 10 метр қашықтықта, ол алтыншы және одан кейінгі жинақталған айыптардан кейінгі айып добы үшін. Айып аймағы қақпаның екі бағанынан жүргізілген доғалармен белгіленеді. Алаңда ауыстыру аймағы да белгіленген: ойыншылар тек сол жерден ауыса алады.

Футзалдың тактикасы

Алаң кішкентай және ауыстыру шексіз болғандықтан, футзалдағы тактика хоккейге ұқсайды: командалар бесеуді звенолармен ауыстырып, жоғары қысыммен ойнайды. Ойыншылар жиі позиция ауыстырады, ал шабуыл бір-екі жанасумен жылдам құрылады. Соңғы минуттардағы қақпашысыз шабуыл футзалдың ерекше көрінісі: ол ойынның нәтижесін түбегейлі өзгертуі мүмкін.

Қызыл карточка: екі минут

Футзалда ойыншы қызыл карточкамен шығарылса, команда екі минут азшылықта ойнайды немесе осы уақыт ішінде гол жібергенше. Содан кейін алаңға басқа ойыншы шыға алады. Бұл ереже хоккейдегі айыпқа ұқсайды; хоккейдегі тәртіпті айып минуттары туралы гидте сипаттадық. Үлкен футболда қызыл карточка алған ойыншының орнына ешкім шыға алмайды.

Қазақстандағы футзал

Қазақстан футзалы халықаралық деңгейде табысты. Алматылық «Қайрат» клубы Еуропаның клубтар арасындағы ең мықты футзал турнирін 2013 және 2015 жылдары жеңген. Ұлттық чемпионат пен халықаралық турнирлердегі ойындардың кестесі мен эфирін ресми дереккөздерден тексеріңіз. Ресми аккаунттарды тексеру тәсілі бөлек гидте.

Көрерменге: матчқа қанша уақыт

Таза уақыт пен тайм-ауттардың арқасында футзал матчы нақты сағатпен шамамен бір жарым сағат алады. Соңғы минуттарда, әсіресе есеп тең болса, тоқтаулар жиілейді. Плей-офф ойынында тең есептен кейін қосымша уақыт пен пенальти сериясы болуы мүмкін. Пенальти сериясының логикасы бөлек гидте.

Футзал доп пен үлкен футбол добының айырмасы қандай?

Футзал добы кішірек, ал секіруі әдейі төмендетілген. Бұл допты жерде ұстауға және дәл пас беруге көмектеседі.

Футзалда қақпашы допты қанша уақыт ұстай алады?

Ережеде қақпашының өз жартысында допты бақылау уақыты төрт секундпен шектелген.

Футзалда тең нәтиже бола ма?

Иә, лигалар мен топтық кезеңдерде тең нәтиже мүмкін. Ал плей-оффта қосымша уақыт пен пенальти сериясы жеңімпазды анықтайды.

Қосымша уақыт пен пенальти

Жеңімпаз міндетті түрде анықталуы тиіс матчта, мысалы плей-оффта, тең есептен кейін қосымша уақыт ойналады: екі тайм, әрқайсысы бес минут таза уақыт. Ол да тең аяқталса, пенальти сериясы өтеді. Футзалда пенальти 6 метрлік белгіден соғылады, ал серияның логикасы үлкен футболдағыдай: алдымен бес соққы, одан кейін бір-бірден. Кейбір турнирлерде қосымша уақытсыз бірден пенальти сериясы өтеді; нақты тәртіпті регламенттен тексеріңіз.

Аренаға баратын көрерменге

Футзал жабық залда өтеді, сондықтан ауа райына тәуелді емес, ал көрермен алаңға өте жақын отырады. Залдың сыйымдылығы шектеулі болғандықтан, маңызды матчтарға билет тез таусылуы мүмкін. Билетті ресми арнадан алыңыз және оның электрондық нұсқасын қауіпсіз сақтаңыз; тәсілі бөлек гидте.

Футзалда тайм-аутты кім сұрайды?

Тайм-аутты команданың ресми өкілі, көбіне бапкер сұрайды. Ол тек команда доп иеленіп тұрғанда және ойын тоқтағанда беріледі.

Футзалда сары карточкалар жинақтала ма?

Иә, бір матчта екі сары карточка алған ойыншы шығарылады, ал команда екі минут азшылықта ойнайды немесе гол жібергенше.

Басқа спорт түрлерінің ережелері «Басқа спорт түрлері» бөлімінде.

Футзал ережелері FIFA бекіткен футзал ойын ережелері бойынша, Қазақстан клубының жетістігі турнирдің тарихи нәтижелері бойынша сипатталды. Ресми мәтінді FIFA-ның ресми сайтынан қараңыз.

Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.

Редакцияға хабарлау ↗