Қазақстан спорты. Уақыт — UTC+5.Редакциялық қағидалар ↗
Жанкүйер гиді

Клубтың ресми аккаунтын қалай табамыз: жалған парақша, көшірме сайт және алаяқ сілтемелерден сақтану

Спорт клубының шынайы парақшасын бес қадаммен тексеру: ресми сайт, атау, тарих, мазмұн және сізден сұралатын деректер.

Авторлық графика: смартфон мен қорғаныс қалқаны, ресми аккаунтты тексеру тақырыбына
Авторлық иллюстрация. Нақты оқиғаның фотосуреті емес.

Клубтың ресми аккаунтын қалай табамыз деген сұрақ жай ғана жазылу үшін емес, қауіпсіздік үшін де маңызды. Ірі матч, трансфер немесе билет сатылымы басталғанда әлеуметтік желілерде клуб атымен жүретін жалған парақшалар көбейеді. Олар «тегін билет», «ойыншының қолтаңбасы бар жейде» немесе «жабық эфирге сілтеме» ұсынып, жеке дерек пен төлем ақпаратын сұрайды. Төменде шынайы аккаунтты бірнеше минутта тексеруге көмектесетін тәртіпті береміз.

Мақала клубтарға, лигаларға, федерацияларға, спортшыларға және спорт арналарына бірдей қолданылады. Біз белгілі бір платформаның ішкі ережелерін толық қайталамаймыз: верификация тәртібі әр желіде әртүрлі және уақыт өте өзгеруі мүмкін.

Бастау нүктесі — әлеуметтік желі емес, ресми сайт

Ең сенімді жол — іздеуді әлеуметтік желідегі атаудан емес, ұйымның ресми сайтынан бастау. Клубтың, лиганың немесе федерацияның сайтында әдетте «Біз әлеуметтік желілерде» деген блок немесе беттің төменгі жағында белгішелер болады. Сол белгішелер арқылы өткен аккаунт шынайы болу ықтималдығы әлдеқайда жоғары.

Мысалы, Қазақстан футболы туралы ақпаратты тексергенде Премьер-лиганың ресми матч-орталығынан бастауға болады. Сайттың өзін де тексеріңіз: домен атауы клубтың атауына ұқсас, бірақ бір әрпі ауыстырылған немесе артық сызықша қосылған көшірме сайттар жиі кездеседі. Сайт мекенжайын іздеу нәтижесіндегі жарнамадан емес, өзіңіз сақтаған бетбелгіден немесе федерацияның тізімінен ашқан дұрыс.

Верификация белгісі көмектеседі, бірақ жалғыз дәлел емес

Верификация белгісі — платформаның аккаунтты белгілі бір тұлғаға немесе ұйымға тиесілі деп растағанын білдіретін белгі. Ол пайдалы, бірақ оны абсолютті кепілдік ретінде қабылдамаған жөн. Біріншіден, кейбір ресми аккаунттардың белгісі болмауы мүмкін. Екіншіден, кейбір платформаларда белгіні жазылым арқылы алуға болады, сондықтан оның мағынасы әр желіде бірдей емес.

Платформалардың өзі түсіндірме береді. Мысалы, Telegram арналарды растау тәртібін ресми бетінде сипаттайды, ал YouTube верификация белгілері туралы анықтама орталығында жазады. Белгінің суретін профиль атауына эмодзи ретінде қосып, «расталған» болып көрінуге тырысатын жалған беттер де бар. Сондықтан белгінің платформаның өз интерфейсінде, атаудың жанында жүйелік элемент ретінде тұрғанын тексеріңіз.

Спорт клубының ресми аккаунтын бес қадаммен тексеру сызбасы
Бес қадамның бірі де жеке өзі жеткіліксіз: шешімді бірнеше белгінің жиынтығы бойынша қабылдаңыз.

Аккаунтты бес қадаммен тексеру

  1. Сілтеме көзі. Аккаунтқа клубтың ресми сайтынан немесе федерация бетінен өттіңіз бе?
  2. Атау мен мекенжай. Пайдаланушы атындағы әріптер, нүктелер мен сандар ресми сайттағы сілтемемен толық сәйкес келе ме?
  3. Тарих. Аккаунт қашан құрылған, бұрынғы жарияланымдары бар ма? Бірнеше күн бұрын ашылған, бірақ «ресми» деп жазылған бет күдік тудырады.
  4. Мазмұн. Жарияланымдар клубтың сайтындағы жаңалықтармен, матч кестесімен және ресми хабарламалармен үйлесе ме?
  5. Сұрау түрі. Аккаунт сізден құпиясөз, карта деректері, SMS-код немесе алдын ала төлем сұрай ма? Ресми клуб мұндай нәрсені жеке хатта сұрамайды.

Жалған парақшаның жиі кездесетін белгілері

Алаяқтар ресми стильді жақсы көшіреді: логотип, түстер, тіпті ойыншылардың фотосуреттері де шынайы болуы мүмкін. Сондықтан сыртқы көрініске емес, мінез-құлыққа назар аударыңыз.

  • «Тек бүгін», «10 минут қалды» сияқты асықтыратын сөздер және тегін сыйлық уәдесі.
  • Жеке хатқа жазуды немесе бейтаныс сілтемеге өтуді талап ету.
  • Комментарийлер жабық немесе бірдей мақтау комментарийлерге толы.
  • Атауда «official», «ресми», «real» сөздерінің артық қайталануы.
  • Ресми сайтта жоқ ұтыс ойыны, билет сатылымы немесе «жабық трансляция».

Билет пен QR-кодқа қатысты алаяқтық бөлек тақырып. Оны билетті қауіпсіз бөлісу туралы мақалада толығырақ қарастырдық, ал ресми сату арналарын қалай табу керектігі футбол билеті туралы гидте жазылған.

Спортшының жеке парақшасы мен клуб парақшасы

Спортшылардың жеке аккаунттарын тексеру қиынырақ, өйткені оларға клубтың сайты әрдайым сілтеме бермейді. Бұл жағдайда спортшының өзі жариялаған бейнелерді, клубтың ресми парақшасындағы белгілеулерді (тегтерді) және басқа растаулы аккаунттардың сілтемелерін салыстырыңыз. Жанкүйерлер парақшасы (фан-аккаунт) да заңды бола алады, бірақ ол өзін ресми деп атамауы керек. Сипаттамасында «fan account» немесе «жанкүйерлер парақшасы» деп жазылғаны дұрыс.

Эфирге қатысты сілтемелерге ерекше сақ болыңыз. Матчты «тегін көру» сілтемесі ресми аккаунттан емес, түсініксіз беттен келсе, ол қауіпсіз болмауы мүмкін. Заңды көрсетілімдердің тізімін трансляциялар бетінен қараңыз.

QUICK CHECK

Ресми аккаунт: үш жағдай

Жалған аккаунтты тапсаңыз не істеу керек

Біріншіден, ешқандай дерек жібермеңіз және сілтемеге өтпеңіз. Екіншіден, платформаның ішіндегі «Шағымдану» функциясын пайдаланып, аккаунтты өзін басқа адам немесе ұйым ретінде көрсету себебімен белгілеңіз. Үшіншіден, клубтың ресми аккаунтына немесе сайтындағы байланыс арнасына қысқаша хабарлаңыз: көптеген клубтар жалған беттер туралы жанкүйерлерге өздері ескерту жариялайды.

Егер карта деректерін енгізіп қойсаңыз, бірден банкіңізге хабарласып, картаны бұғаттау туралы кеңес алыңыз. Құпиясөзді енгізген болсаңыз, оны ауыстырып, екі факторлы аутентификацияны қосыңыз.

Мессенджер арналары мен чат-боттар

Клубтар мен лигалар жаңалықтарды тек әлеуметтік желіде емес, мессенджер арналарында да жариялайды. Мұндай арнаның атауын қолдан жасау өте оңай: суретті, сипаттаманы, тіпті алғашқы жарияланымдарды көшіріп алады. Сондықтан арнаға ресми сайттағы немесе расталған әлеуметтік желідегі сілтеме арқылы ғана кіріңіз. Іздеу жолағынан тапқан арналарды бірден ресми деп қабылдамаңыз: бір атаумен ондаған көшірме табылуы мүмкін.

Чат-боттарға ерекше сақ болыңыз. «Билетті тексеру», «ұтысқа тіркелу» немесе «жабық эфирге кіру» деп жазатын бот сізден телефон нөмірін, мессенджердегі растау кодын немесе карта деректерін сұраса, бұл аккаунтты ұрлауға немесе ақша алуға бағытталған әрекет болуы ықтимал. Мессенджердің өзінен келген растау кодын ешкімге бермеңіз: онымен сіздің аккаунтыңызға кіруге болады.

Ресми қосымшаны қалай тексереміз

Көптеген клубтар мен билет операторлары өз қосымшасын шығарады. Оны орнатпас бұрын үш нәрсеге қараңыз. Біріншісі — қосымшаға сілтеме ресми сайтта бар ма. Екіншісі — дүкендегі әзірлеушінің атауы клубтың немесе оның ресми серіктесінің атауымен сәйкес келе ме. Үшіншісі — қосымша сұрайтын рұқсаттар: билет пен жаңалыққа арналған қосымшаға контактілеріңізге немесе SMS-тарыңызға толық қол жеткізу қажет емес. Пікірлердің саны мен мазмұнын да оқыңыз: жалған қосымшалардың пікірлері көбіне қысқа, бірдей және бір күнде жазылған болады.

Қосымшаны тек ресми дүкеннен орнатыңыз. Чатта немесе сайтта жіберілген орнату файлы — құрылғыға зиянды бағдарлама енгізудің кең тараған жолы.

Өз аккаунтыңызды қалай қорғайсыз

Жалған парақшалардың мақсаты көбіне ақша емес, сіздің аккаунтыңыз. Ұрланған жанкүйер аккаунты кейін достарыңызға «билет сатамын» немесе «ақша қарызға бер» деген хаттар жіберу үшін қолданылады. Сондықтан өз қауіпсіздігіңізді де қамтамасыз етіңіз. Әлеуметтік желі мен мессенджерде екі факторлы аутентификацияны қосыңыз, әр қызметке бөлек құпиясөз қойыңыз және құпиясөз менеджерін пайдаланыңыз.

Аккаунтқа кіру тарихын мезгіл-мезгіл тексеріп отырыңыз: көптеген платформа баптауларда белсенді сеанстардың тізімін көрсетеді. Таныс емес құрылғыны көрсеңіз, сол сеансты аяқтап, құпиясөзді ауыстырыңыз. Достарыңыздан күдікті хат келсе, оған жауап бермей тұрып, оларға басқа арна арқылы, мысалы телефонмен хабарласып, хатты шынымен жібергенін сұраңыз. Бұл қарапайым әдет жанкүйерлер ортасындағы алаяқтықтың едәуір бөлігін тоқтатады.

Көк белгісі жоқ аккаунт міндетті түрде жалған ба?

Жоқ. Кейбір шынайы клубтар мен спортшылар верификациядан өтпеген болуы мүмкін. Сондықтан ресми сайттан келген сілтеме мен аккаунттың тарихы маңыздырақ.

Ресми клуб жеке хатқа жаза ма?

Ұтыс жеңімпазына хабарласуы мүмкін, бірақ құпиясөз, SMS-код немесе карта деректерін сұрамайды. Ұтыс шарттары клубтың ресми бетінде жарияланады.

Дереккөздерді тексеру дағдысы тек аккаунттарға емес, жаңалықтарға да керек. Келесі қадам ретінде спорт жаңалығын тексеру туралы гидті оқыңыз, ал біз пайдаланатын ресми көздердің тізімі дереккөздер бетінде.

Верификация тәртібі әр платформаның анықтама беттері бойынша сипатталды. Платформалар ережені өзгерте алады, сондықтан шешім қабылдар алдында олардың ағымдағы нұсқасын қараңыз.

Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.

Редакцияға хабарлау ↗