Конькимен жүгіру спорты — 400 метрлік мұз сопақта уақытқа қарсы жарыс. Сырт көзге қарапайым көрінгенімен, ережесі көп: спортшылар әр айналымда жолақ ауыстырады, белбеу түсі старт жолағын көрсетеді, ал масс-стартта ұпай мәреге дейін жиналады. 2026/27 маусымында Әлем кубогы алты кезеңнен тұрады, оның екеуі қараша айында Азияда өтті. Төменде — ISU ресми түсіндірмелеріне сүйенген толық гид.
Трек: 400 метр, екі жолақ және ауысу аймағы
Халықаралық стандарттағы жарыс трегі 400 метрлік сопақ, классикалық қашықтықтарда онда екі жарыс жолағы болады. Сыртқы жолақпен жүгірген спортшы ішкіге қарағанда көбірек жол жүреді. Сол айырманы теңестіру үшін екеуі әр айналымда орын ауыстырады — нәтижесінде әр айналымда бір ішкі және бір сыртқы бұрылыс шығады. Бұл туралы ISU түсіндірмесінде егжей-тегжейлі жазылған.
Жолақ ауыстыру тек қарсы түзуде (мәре түзуіне қарама-қарсы бөлік) жасалады, спортшылар оның бүкіл ұзындығын пайдалана алады. Соқтығысу қаупі туса, сыртқы жолақтан ішкіге өтіп бара жатқан спортшының басымдығы бар. Ішкі жолақтан бастаған спортшы ақ, сыртқыдан бастаған қызыл белбеу тағады. Төрт адамдық старттарда екінші жұп сары (ішкі) және көк (сыртқы) белбеумен шығады.
1000, 1500, 3000 және 5000 метрде бұрылыс саны тақ болғандықтан, спортшылар әртүрлі нүктеден бастайды. Мысалы, 1500 метр 400 метрге бөлінбейді, сондықтан старт сызығы трек бойымен жылжиды.
Олимпиадалық бағдарлама: әр жыныста 7 дисциплина
ISU мәліметінше, Олимпиада бағдарламасында ерлер мен әйелдер жеке-жеке жеті дисциплинада сайысады. Командалық жарыс Олимпиадаға 2006 жылы, масс-старт 2018 жылы қосылған.
| Дисциплина | Ерлер | Әйелдер | Формат |
|---|---|---|---|
| 500 м | иә | иә | жұппен, уақытқа |
| 1000 м | иә | иә | жұппен, уақытқа |
| 1500 м | иә | иә | жұппен, уақытқа |
| 3000 м | — | иә | жұппен, уақытқа |
| 5000 м | иә | иә | жұппен, уақытқа |
| 10 000 м | иә | — | жұппен, уақытқа |
| Командалық жарыс | 8 айналым | 6 айналым | 3 спортшыдан тұратын команда |
| Масс-старт | 16 айналым | 16 айналым | топпен, ұпайға |
Классикалық қашықтықтар қалай өтеді
500 метрден 10 000 метрге дейінгі қашықтықтар — жұппен өтетін уақыт жарысы. Әр спортшы өз жолағымен жүгіреді, қасындағы қарсылас тек бағдар ғана. Барлық жұп мәреге жеткен соң ең жылдам уақыт көрсеткен спортшы жеңеді. Уақыт автоматты түрде секундтың мыңнан бір бөлігіне дейін өлшенеді, ал табло жүзден бір бөлігін көрсетеді. Мыңдық үлес тек екі спортшының уақыты тең болған жағдайда шешуші болады.
Сондықтан хаттамада «1:15,38» деген жазу бір жұптағы жеңісті емес, бүкіл жарыс ішіндегі орынды білдіреді. Мысалы, 20 қарашада Обихирода өткен 1000 метрде Кристина Шумекова 1:15,38 нәтижемен бесінші болды — бұл ISU хаттамасында көрсетілген.
Хаттамада жиі кездесетін қысқартулар: WR — әлем рекорды, TR — осы тректің рекорды, PB — спортшының жеке рекорды, DQ — дисквалификация. Обихиродағы сол жарыста нидерландтық Энджел Дейлман 1:13,70 уақытпен трек рекордын жаңартты, ал үшінші болған полякша Виктория Домбровская жеке рекордын көрсетті. «Behind» бағаны жеңімпаздан қанша секунд қалғанын, «Points» бағаны Әлем кубогының ұпайын береді.
Командалық жарыс
Әр командада үш спортшы. Ерлер сегіз, әйелдер алты айналым жүгіреді. Командалар трек екі жағындағы қарама-қарсы нүктелерден бастайды, бөлек жолақ жоқ. Нәтиже мәреге соңғы жеткен үшінші спортшының уақытымен есептеледі, сондықтан жылдам екеуі баяу серігін тастап кете алмайды: олар кезек-кезек алдыға шығып, желге қарсы жүгіруді бөліседі.
Масс-старт: ұпай жарысы
Масс-старт — топпен өтетін 16 айналымдық жарыс, жолақ ауысу жоқ. Әдетте екі жартылай финал өтеді, әрқайсысынан алғашқы сегіз спортшы финалға шығады, финалда 16 адам болады. Ережені ISU былай сипаттайды:
- 4, 8 және 12-айналымнан кейін аралық мәре: алғашқы үшеуі 3, 2 және 1 ұпай алады;
- 16-айналымдағы соңғы мәреде алғашқы алтауына 60, 40, 20, 10, 6 және 3 ұпай беріледі;
- соңғы мәреде алғашқы үштікке кірген спортшыларды аралық ұпаймен басып озуға болмайды.
Яғни жүлде мәре сызығында шешіледі, ал аралық ұпайлар 4-орыннан төмен орындарды бөлуге әсер етеді.
Әлем кубогы 2026/27: кезеңдер және Астана уақыты
ISU нәтижелер порталындағы күнтізбе бойынша маусымда алты кезең бар. Әр қашықтық бойынша жеке есеп жүргізіледі: А дивизионындағы жеңімпаз 90, екінші орын 81, үшінші 72, төртінші 65, бесінші 60 ұпай алады. В дивизионы — екінші деңгейдегі топ, онда да қазақстандықтар жиі өнер көрсетеді.
| Кезең | Қала | Күні | Астанадан уақыт айырмасы |
|---|---|---|---|
| 1 | Бейжің (Қытай) | 13–15 қараша 2026 | Астана 3 сағат артта |
| 2 | Обихиро (Жапония) | 20–22 қараша 2026 | Астана 4 сағат артта |
| 3 | Херенвен (Нидерланд) | 4–6 желтоқсан 2026 | Астана 4 сағат алда |
| 4 | Ставангер (Норвегия) | 11–13 желтоқсан 2026 | Астана 4 сағат алда |
| 5 | Солт-Лейк-Сити (АҚШ) | 29–31 қаңтар 2027 | Астана 12 сағат алда |
| 6 | Калгари (Канада) | 5–7 ақпан 2027 | Астана 12 сағат алда |
Қазақстан жыл бойы UTC+5 уақытында, сондықтан Азия кезеңдері бізде таңертең, Солтүстік Америка кезеңдерінің старттары бізде кеш немесе түнгі уақытқа сәйкес келуі мүмкін. Нақты старт уақытын өз қалаңызға аудару үшін матч уақытын есептегішті пайдаланыңыз, ал маңызды старттарды жеке күнтізбеге қосып қоюға болады.
Қазақстан көрермені нені бақылайды
Маусымның басты қазақстандық тақырыбы — Кристина Шумекова. Бейжіңде ол 1000 метрде екінші болып, 81 ұпай алды, Обихиродағы бесінші орыннан кейін ISU есебі бойынша 141 ұпаймен үшінші орында тұр. Құрамада сонымен бірге Алина Ильященко, Кристина Силаева, Инесса Шумекова, Мария Деген, Артур Ғалиев және Вадим Якубовский бар. Алматыдағы Медеу — еліміздегі конькимен жүгірудің тарихи орталығы.
Басқа қысқы спорт түрлерін де қадағаласаңыз, биатлон Әлем кубогының кестесі мен мәнерлеп сырғанаудағы ұпай жүйесі туралы материалдарымызды оқыңыз. Ресми ақпаратты қайдан іздеу керегін ресми спорт аккаунттары туралы гидтен табасыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Конькимен жүгірушілер неге жолақ ауыстырады?
Сыртқы жолақ ұзынырақ. Әр айналымда орын ауыстыру арқылы екі спортшы бірдей қашықтық жүреді.
Жолақ ауыстырғанда кімнің басымдығы бар?
ISU ережесі бойынша сыртқы жолақтан ішкіге өтіп бара жатқан спортшының басымдығы бар.
Белбеу түсі нені білдіреді?
Ақ — ішкі жолақтан старт, қызыл — сыртқыдан. Төрт адамдық старттағы екінші жұп сары және көк белбеу тағады.
Масс-стартта жеңімпаз қалай анықталады?
16 айналымнан кейін мәреге бірінші жеткен спортшы жеңеді. Соңғы мәреде алғашқы алтау 60, 40, 20, 10, 6 және 3 ұпай алады, аралық мәрелерде — 3, 2 және 1 ұпай.
Командалық жарыста уақыт қалай есептеледі?
Команданың нәтижесі — мәреге соңғы болып жеткен үшінші спортшының уақыты.
Олимпиадада қанша дисциплина бар?
Ерлерде де, әйелдерде де жетіден: төрт немесе бес классикалық қашықтық, командалық жарыс және масс-старт.
Сурет: 1500 метрге жұптық жарыс, Сочи-2014. Sander van Ginkel / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, commons.wikimedia.org.
Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.
Редакцияға хабарлау ↗


