Қазақстан спорты. Уақыт — UTC+5.Редакциялық қағидалар ↗
Футбол

Футбол матчы қанша минут созылады: 90 минут, тайм арасындағы үзіліс, қосылған уақыт және экстра-тайм

90 минут, үзіліс, үстеме уақыт пен экстра-тайм айырмасы. Матчқа уақыт жоспарлау калькуляторы және түсінікті мысалдар.

Авторлық графика: Футбол матчы қанша минут: үзіліс, үстеме уақыт және экстра-тайм
Авторлық иллюстрация. Нақты матчтың фотосуреті емес.

Футбол матчы қанша уақытқа созылады деген сұраққа «90 минут» деп жауап беру ойын ережесін қысқаша түсіндіреді, бірақ кешкі жоспарыңызды толық шешпейді. Екі таймның арасына үзіліс кіреді, төреші жоғалған уақыттың орнын толтырады, ал кейбір плей-офф кездесулерінде қосымша таймдар мен пенальти сериясы болады. Сондықтан матч басталғаннан стадионнан шыққанға дейінгі уақыт негізгі ойын уақытынан ұзағырақ.

Төменде ересектердің стандартты футбол матчы туралы айтылады. Балалар, жастар, әуесқой жарыстар немесе арнайы форматтар үшін бөлек регламент болуы мүмкін. Бастапқы ереже IFAB-тың 7-заңында берілген; нақты турнирдің талаптарын да қатар тексеру керек.

90 минутқа не кіреді, не кірмейді

Стандартты матч екі бірдей 45 минуттық таймнан тұрады. Таймдар арасындағы үзіліс 90 минуттың ішіне кірмейді. Сондай-ақ бірінші және екінші таймға қосылған минуттар негізгі уақыттың үстіне ойналады. Теледидардағы 45:00 немесе 90:00 белгісі өздігінен соңғы ысқырықтың дәл сол сәтте соғылатынын білдірмейді.

Қарапайым жоспарлау мысалы: матч 19:00-де басталды, үзіліс 15 минут, бірінші таймға 3, екіншісіне 5 минут қосылды делік. Бұл шартты есепте жалпы аралық 113 минут болады, яғни жоспарланған аяқталу 20:53-ке келеді. Мұндай мысал ресми болжам емес: нақты үзілістер мен төрешінің уақыт есебі басқа болуы мүмкін.

Күнтізбеге «19:00–20:30» деп қана жазсаңыз, үзілісті есептен шығарып тастайсыз. Сондықтан эфирді толық көруді немесе матчтан кейін бірден басқа жерге баруды жоспарлағанда жалпы аралықты есептеңіз. Матчқа қатысты жоспар мен ойын хаттамасындағы минут санының міндеті әртүрлі екенін есте сақтаған жеткілікті.

Таймдар арасындағы үзіліс қанша минут

Футболдағы үзіліс әдетте көрерменге демалуға және студиялық талдауды тыңдауға берілген аралық ретінде сезіледі. Ережеде таймдар арасындағы үзілістің 15 минуттан аспайтыны көрсетілген, ал нақты ұзақтығы жарыс регламентінде анықталады. Сондықтан әр матчта оны өзгермейтін жеке эфир таймері деп қабылдамаған дұрыс.

Үзіліс кезінде теледидар арнасында жарнама немесе басқа қысқа бағдарлама жүруі мүмкін. Қолданбада бейне уақытша ауысса, бұл матч аяқталды деген белгі емес. Келесі таймға кешікпеу үшін эфирді қайта ашудың орнына матч-орталықтағы мәртебені де салыстыруға болады: «үзіліс» пен «аяқталды» — бөлек жазбалар.

Стадионда үзіліс тек алаңдағы уақытпен өлшенбейді. Өз орныңыздан шығу, кезек және қайта оралуға кететін уақытты жеке есептеңіз. Біз кезек ұзақтығына әмбебап минут ұсынбаймыз: ол аренаның ұйымдастырылуына, секторға және көрермен санына байланысты. Баламен барсаңыз, асығыстықты азайтатын жоспар құру маңыздырақ.

Футбол уақытының сызбасы: 45 минут, үзіліс, 45 минут және бөлек қосылған уақыт
90 минут — негізгі ойын. Үзіліс, үстеме минуттар және қажет болғандағы қосымша кезеңдер бөлек есептеледі.

Қосылған уақыт пен қосымша уақыттың айырмасы

Бұл екі ұғым жиі шатастырылады. Қосылған уақыт — әр таймдағы жоғалған ойын уақытын өтеу үшін үстемеленетін минуттар. Ол чемпионаттың кәдімгі ойынында да болуы мүмкін. Ал қосымша уақыт, яғни экстра-тайм, жеңімпазды анықтау қажет болғанда регламент қарастырған бөлек кезең.

Экстра-тайм қолданылса, ол ұзақтығы 15 минуттан аспайтын екі бірдей кезең түрінде өткізіледі. Бірақ әрбір тең матч автоматты түрде осындай кезеңге өтпейді. Кейбір жарыста тең есеп тіркеледі, басқа форматта бірден пенальти сериясы немесе регламентте көрсетілген басқа рұқсат етілген шешім қолданылады. Жалпы қағида IFAB-тың матч нәтижесін анықтау туралы заңында түсіндірілген.

Ұғым Қашан қолданылады Жоспарға әсері
Негізгі уақыт Стандартты матчта екі тайм 90 минуттық негіз
Қосылған уақыт Әр таймда жоғалған уақытты өтеу Ұзақтығы алдын ала дәл белгілі емес
Экстра-тайм Жарыс регламенті қажет еткенде Қосымша ойын кезеңдері мен үзілістер
Пенальти сериясы Жеңімпазды осылай анықтау белгіленсе Тұрақты минуттық шегі жоқ

Матч алдындағы анонста «тең болса не болады?» деген сұраққа жауап іздеңіз. Бұл әсіресе кубоктың бір ойыны мен екі кездесуден тұратын жұпты салыстырғанда маңызды. Алғашқы матч тең аяқталғанымен, сол күні серия ойналмауы мүмкін. Нақты кезеңнің форматын тексермей, барлық кубок ойынына бірдей қосымша жарты сағат қоса салмаңыз.

Таблода +5 тұрса, неге ойын ұзара береді

Төртінші төреші көрсеткен үстеме уақыт ең аз қосылатын аралықты білдіреді. Сол минуттардың өзінде жаңа кідіріс болса, нақты соңғы ысқырық кейінірек соғылуы мүмкін. Сондықтан таблодағы санды секундомердегі өзгермейтін аяқталу белгісі деп түсінбеңіз.

Көрермен ретінде ең пайдалы тәсіл — негізгі уақыт, қосылған уақыт және нақты мәртебені бөлек бақылау. Телефондағы есеп қосымшасында «90+» тұрса, ойынды аяқталды деп белгілемеңіз. Нәтиже жариялайтын редакция үшін де бұл айырмашылық маңызды: соңғы ысқырыққа дейінгі есеп пен аяқталған матч нәтижесі бірдей дерек емес.

Матчтан кейінгі эфир тағы жалғасуы мүмкін. Сұхбат, шолу және студиялық пікірталас спорттық оқиғаның пайдалы бөлігі болғанымен, ойын ұзақтығына қосылмайды. Күнтізбеге бүкіл хабарды сақтағыңыз келсе, атауын «матч және студия» деп нақтылау ыңғайлы. Бұл ресми нәтиженің минутын бұрмаламайды және жеке жоспарыңызды түсінікті етеді.

Матчқа уақыт жоспарлау калькуляторы

Төмендегі құрал сіз енгізген мәндерді қосады: негізгі 90 минут, үзіліс, екі таймға жоспарланған үстеме уақыт және қажет болса экстра-тайм. Пенальти мен өзге кідірістерге резервті бөлек енгізесіз. Калькулятор төрешінің болашақ шешімін немесе матчтың нақты аяқталуын болжай алмайды.

MATCHDAY TOOL

Матчқа қанша уақыт жоспарлау керек?

Бұл құрал футбол матчына арналған уақыт жоспарын есептейді. Нақты соңғы ысқырық уақытын болжай алмайды.

Негізгі ойын — 90 минут. Қосылған уақыт пен үзілістер өзгеруі мүмкін. Пенальти сериясының бекітілген ұзақтығы жоқ.

Мысалы, келесі таңертең ерте тұру керек болса, калькулятордағы нәтижені «ең кеш аяқталу кепілдігі» деп емес, бастапқы жоспар ретінде қолданыңыз. Қайту көлігіне үлгеру үшін ойын аяқталғаннан кейінгі жеке жол уақытын да қосу қажет. Бұл алаңдағы минуттардан бөлек есеп.

Пенальти сериясына қанша уақыт қалдыру керек

Пенальти сериясының ұзақтығы алдын ала бекітілген бірнеше минуттан тұрмайды. Алғашқы соққылардан кейін жеңімпаз ерте анықталуы да, теңдік ұзақ сақталуы да мүмкін. Сондықтан күнтізбеде пенальтиге бөлінген сан — жеке резерв, ресми уақыт нормативі емес.

Жоспар құрарда нақты саннан бұрын матч форматын анықтаңыз. Егер регламент осы кезеңде тең ойынға рұқсат берсе, пенальтиге резерв қосудың қажеті болмауы мүмкін. Ал шешуші кездесу болса, өзге міндеттемені ойынның болжанған соңына тым жақын қоймау ыңғайлы. Қайтадан: бұл уақытты басқаруға арналған кеңес, матчтың сценарийіне қатысты болжам емес.

Серияның қашан аяқталатынын түсіну үшін пенальти ережелері мен оқу симуляторын қараңыз. Онда соққы нәтижелерін өзіңіз таңдап, бір командаға қалған мүмкіндіктерді салыстыра аласыз. Бұл құрал нақты команданың жеңіс ықтималдығын есептемейді.

Телебағдарламадағы екі сағаттық блок нені білдіреді

Футбол трансляциясының ұзақтығы матчтың ережелік уақытынан өзгеше болуы мүмкін. Бағдарлама торында кеңірек аралық бөлінеді немесе матч алдындағы студия жеке жолмен көрсетіледі. Трансляцияның жоспарланған аяқталуын соңғы ысқырықтың нақты мезеті ретінде жарияламаған жөн.

Эфирді онлайн көретін болсаңыз, жазылым бетінде немесе бағдарламада «тікелей» мен «қайталау» белгісін де тексеріңіз. Қайталауда кейбір үзілістер қысқартылуы мүмкін, ал жазбаның бейне ұзақтығы толық тікелей көрсетіліммен сәйкес келмеуі ықтимал. Бір бейненің ұзақтығынан бүкіл футболға ортақ уақыт ережесін шығаруға болмайды.

Ойын шетелде өтсе, басталу мезетімен бірге күннің ауысуын да есептеңіз. Мысалы, Еуропадағы кешкі матч Қазақстанда келесі күнге өтуі мүмкін. Мұндай жағдайда уақыт белдеуін ауыстыру құралы пайдалы; оның нәтижесін ресми кестедегі бастапқы күнмен салыстырыңыз.

Неге матч 90 минуттан кейін аяқталмады?

Үстеме уақыт ойналуы, регламентке сай экстра-таймға өтуі немесе пенальти сериясы басталуы мүмкін. Кестедегі мәртебені және жарыстың нақты форматын қараңыз.

Әр тең ойында қосымша таймдар бола ма?

Жоқ. Бұл жарыстың және сол кезеңнің регламентіне байланысты. Чемпионаттағы тең нәтиже мен жеңімпаз міндетті түрде анықталатын плей-оффты ажырату керек.

Келесі ойыныңыздың уақытын күнтізбеден тексеріп, калькулятор арқылы өз жоспарыңызды жасаңыз. Нақты аяқталу мен есепті тек расталған матч мәртебесі шыққаннан кейін қабылдаңыз.

Ережелер 06.11.2026 күні IFAB-тың 2026/27 маусымына арналған 7 және 10-заңдары бойынша тексерілді. Калькулятордағы резервтер мен уақыт мысалдары — редакциялық жоспарлау үлгісі.

Дәлсіздік байқадыңыз ба? Материалдың сілтемесін және дұрыс дереккөзді жіберіңіз.

Редакцияға хабарлау ↗